TP.HCM phát triển tổng thể hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở

Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh vừa tổ chức Hội đồng tư vấn nghiệm thu nhiệm vụ khoa học và công nghệ “Phát triển tổng thể hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở trên địa bàn TP.HCM đến năm 2035”. Đây là nhiệm vụ do Sở Văn hóa và Thể thao chủ trì thực hiện, ThS. Trần Thanh Vương làm chủ nhiệm.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và đô thị hóa diễn ra ngày càng mạnh mẽ, các thiết chế văn hóa công cộng đang được nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế quan tâm như một nền tảng quan trọng nhằm phát triển đời sống tinh thần, củng cố bản sắc văn hóa, thúc đẩy gắn kết cộng đồng và tăng cường đối thoại liên văn hóa trong không gian đô thị hiện đại. Các thiết chế này không chỉ giới hạn ở chức năng phổ biến nghệ thuật, mà còn mang lại giá trị kinh tế, giáo dục và xã hội, đồng thời đóng vai trò kiến tạo bản sắc địa phương.

Thành phố Hồ Chí Minh đã xác định rõ vai trò thiết yếu của thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở trong việc nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân, thúc đẩy phát triển văn hóa, thể thao toàn diện và góp phần thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ kinh tế – xã hội, quốc phòng – an ninh. Vì vậy, việc đầu tư phát triển hệ thống thiết chế văn hóa – thể thao cơ sở không chỉ là một phần trong chiến lược phát triển con người mà còn là điều kiện tiên quyết để xây dựng Thành phố văn minh – hiện đại – nghĩa tình.

Báo cáo tại buổi nghiệm thu, đại diện nhóm nghiên cứu cho biết hệ thống thiết chế văn hóa – thể thao cơ sở của Thành phố Hồ Chí Minh đã được hình thành tương đối đầy đủ về mặt mạng lưới, trải rộng. Nhiều thiết chế đã phát huy vai trò nòng cốt trong tổ chức phong trào, tuyên truyền chính trị – xã hội, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời góp phần phát triển phong trào thể dục thể thao quần chúng. Hoạt động lễ hội, hội thi, hội diễn, đào tạo năng khiếu, câu lạc bộ và các giải đấu thể thao được duy trì tương đối thường xuyên, tạo nên đời sống văn hóa – thể thao sôi động ở một số địa bàn. Nhu cầu của người dân tham gia các hoạt động văn hóa – thể thao, rèn luyện sức khỏe, học tập kỹ năng, giao lưu cộng đồng là rất lớn và có xu hướng ngày càng đa dạng, phân hóa theo độ tuổi, nghề nghiệp và điều kiện kinh tế. Tuy nhiên, khả năng đáp ứng của hệ thống thiết chế hiện nay chưa theo kịp sự gia tăng và đa dạng hóa của nhu cầu xã hội. Điển hình như mô hình Trung tâm cung ứng dịch vụ công cơ bản, thiết yếu hiện nay mới chỉ đáp ứng được yêu cầu “đúng về tổ chức”, nhưng còn thiếu “điều kiện đủ” để bảo đảm chất lượng cung ứng dịch vụ văn hóa, thể thao trong bối cảnh nhu cầu xã hội ngày càng cao và đa dạng.

Nhóm nghiên cứu đề xuất định hướng phát triển hệ thống thiết chế văn hóa – thể thao cơ sở theo hướng tích hợp, đa năng và cấp vùng, xem đây là bước chuyển quan trọng từ tư duy đầu tư theo đơn vị hành chính sang tư duy phát triển theo không gian sống, cấu trúc dân cư và nhu cầu thụ hưởng thực tế của cộng đồng. Trọng tâm là xây dựng mô hình thiết chế văn hóa – thể thao đa năng cấp vùng, có vai trò điều phối, liên kết và hỗ trợ cho mạng lưới các thiết chế cấp phường/xã, đồng thời gắn kết chặt chẽ với hệ thống cung ứng dịch vụ công cơ bản, thiết yếu tại cơ sở. Cách tiếp cận này cho phép tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả sử dụng đất đai và cơ sở vật chất, khắc phục tình trạng đầu tư manh mún, chồng chéo và kém hiệu quả kéo dài trong thời gian qua.

Theo đó, hệ thống thiết chế văn hóa – thể thao cơ sở được tổ chức khoa học, vận hành hiệu quả cũng sẽ trở thành nền tảng quan trọng để Thành phố Hồ Chí Minh phát triển công nghiệp văn hóa, thúc đẩy kinh tế sáng tạo và gia tăng sức mạnh mềm trong tiến trình hội nhập quốc tế.

Hoàng Kim